پول در يک مرحله از سلسله تاريخ تکاملی زندگانی مادی بشر به عنوان يک ضرورت به وجود آمده

پول در يک مرحله از سلسله تاريخ تکاملی زندگانی مادی بشر به عنوان يک ضرورت به وجود آمده به تدريج متناسب با ساختارهای اقتصادی ـ اجتماعی جوامع تحول پيدا کرده و متکامل‌تر و پيچيده‌تر شده است.به همين دليل نقش ، جايگاه و وظايف آن نيز در طول زمان دستخوش تغييرات بوده و به مرور کامل تر گرديده است. تنوع و تطور پول در طول تاريخ به نوعي نشان دهنده ارتقاي قدرت خلاقه انسان و توسعه ابزارهاي توليد نيز مي‌باشد. زيرا با رشد و توسعه جوامع بشري و افزايش توليدات مادي ، پول نيز حسب ضرورت كاركردهاي متفاوت پيدا کرد و كارايي اقتصاد را از طريق كاهش هزينه‌هاي مبادله ارتقا ‌داد.
اقتصاددانان پول را به عنوان وسيله‌اي كه به صورت گسترده از مقبوليت براي خريد كالاها و خدمات برخوردار است، تعريف مي كنند. به همين دليل نيز پول از منظر اقتصاددانان حوزه وسيع‌تري از وسايل مبادله از جمله چك و پول الكترونيك را در برمي‌گيرد و با اسكناس و مسكوك كه نزد عامه مردم به عنوان گزينه‌هاي منحصر به فرد پول شناخته مي‌شوند؛ گسترده تر است. 
1- پول ، واحدي براي سنجش ارزش 
اولين کارکرد پول واحد حسابداری و يا ملاک سنجش ارزش بوده است.اين کارکرد می‌تواند حتی بدون وجود خارجی پول تحقق يابد. مثلاً اگر n کالا در جامعه وجود داشته باشد و مردم بخواهند آنها را با هم مبادله کنند بايد: (n-1) رابطه مبادله برای کالاها تعريف شود تا ارزش هر کالا بر حسب کالای ديگر بيان شود اما واحدهای استاندارد شده پولی می‌تواند تنها با n-1 قيمت پولی ( با فرض n کالا بدون احتساب پول به عنوان کالا که به همين دليل n-1 درنظر گرفته شده است) ارزش کالاها را مشخص کند و به طور خودکار ارزش هر کالا بر حسب کالاهای ديگر از طريق ارزش پولی آن مشخص شود. لذا اين مقياس ارزش‌گذاری به عنوان اولين کارکرد پولی می‌تواند حتی بدون حضور پول تعريف شده و تحقق يابد که اين خود سازوکار مبادله کالاها را ارتقا می‌دهد. در واقع، پوا واحدی است که با آن قيمت ها اعلام و در دفاتر مالی ثبت مي‌شود. 
پول درنقش معيار ارزشگذاري و واحد محاسبه نقش مهمي را در كاهش هزينه‌هاي مبادلات ايفا مي‌نمايد. جايگاه و اهميت پول از اين بابت با تصور يك اقتصاد تهاتري و مشكل تعدد قيمت‌ها در چنين اقتصادي، روشن مي‌شود. لذا نقش اين كاركرد پول در كاهش هزينه‌هاي مبادلاتي از طريق حذف تعدد قيمت‌ها براي يك كالاي خاص و لحاظ تنها يك قيمت براي آن، نمود دارد.
2- پول به عنوان واسطه مبادلات 
دومين و مهمترين کارکرد پول، وسيله پرداخت يا واسطه مبادله بودن است. کارکرد واسطه مبادله يا وسيله پرداخت بودن پول، تطابق دو طرفه خواست‌ها را در مبادلات آسان می‌سازد در اين صورت پول حتما بايد ماهيت بيرونی و واقعی داشته باشد (ولو به صورت حساب های بانکی). 
پول به عنوان وسيله مبادله، زمان انجام مبادلات را كاهش مي‌دهد كه به نوبه خود به كاهش هزينه‌هاي مبادله و افزايش كارايي اقتصاد منجر مي‌شود. اين كاركرد پول زمينه شكل‌گيري تخصص و تقسيم كار را نيز فراهم مي‌سازد كه خود به عنوان يكي از عوامل اصلي كاهش هزينه توليد مطرح است. وجود پول و نقش مهم آن در تسريع مبادلات اقتصادي زمينه اي را فراهم مي‌آورد تا هر كس به اموري اشتغال يابد كه در آن تخصص دارد.
3- پول ، ذخيره ارزش
سومين کارکرد پول اين است که پول ارزش‌های اقتصادی را ذخيره می‌کند. ذخيره ارزش به اين معنی است که ارزشی که فردی با کار خود آفريده با دريافت پول و نگهداری آن ،ذخيره می‌شو د. مفهوم ذخيره ارزش را به دو روش يکی براساس معنای لغوی آن و ديگری براساس معنای اصطلاحی آن توضيح داده‌اند. 
در مورد اول گفته شده که اگر ما امروز کالايي را بفروشيم و در ازای آن پول دريافت کنيم و اين پول را نزد خود نگه داريم تا فردا با آن کالای دلخواه خود را خريداری کنيم، پول در واقع از امروز تا فردا ارزش اقتصادی حاصل از فروش کالا را برای ما ذخيره می‌کند.
تعبير ديگری برای اين مفهوم وجود دارد که مي گويد : وقتی نااطمينانی و عدم تعادل در اقتصاد بروز کرد و بيکاري در ظرفيت‌ها به وجود آمد و نرخ‌های بازدهی نامطمئن شدند، تقاضای سوداگری پول مطرح و کارکرد ذخيره ارزش برای پول ايجاد مي گردد. زيرا وقتی مردم در مورد آينده نامطمئن هستند، به طور معمول سعی می‌کنند (در صورت نبود تورم) ثروت خود را به صورت پول نگهداری کنند که اين به معنی افزايش رجحان نقدينگی است. وقتی مردم پول مازاد بر مصرف خود را مشخص می‌کنند، در صورت نبود نااطمينانی و وجود تعادل در اقتصاد (مثل دوره کلاسيک‌ها و نئوکلاسيک‌ها) آن را پس‌انداز می‌کنند و ميان اجزای سبد دارايي خود تخصيص می‌دهند. بنابراين ذخيره ارزش به مفهوم نگهداری پول برای کسب فرصت‌های مناسب برای خريد دارايي‌های مالی و حقيقی مي باشد. در نتيجه ذخيره ارزش اصطلاحی فقط به نگهداری سوداگرانه پول به منظور کسب فرصت مناسب برای کسب بازدهی بيشتر اطلاق می‌شود. 
هر چند كالاهاي ديگري نيز حايز شرايط براي ذخيره ارزش مي‌باشند اما آنچه كه پول را از ساير كالاها متمايز مي‌سازد، نقدينگي بالاي آن مي‌باشد. نقدينگي به عنوان سرعت و سهولت تبديل يك دارايي به يك وسيله مبادله تعريف مي‌شود. پول به عنوان يك وسيله مبادله واجد بالاترين درجه نقدپذيري است ولي تبديل ساير دارايي‌ها (نظير سهام ، طلا يا ملک )به نقدينه مستلزم صرف هزينه اضافي است. در عين حال اين كاركرد پول همراه با افزايش نرخ تورم مختل خواهد شد. 
4- پول معياري براي پرداخت هاي تاخيري
از آنجاکه در اقتصاد مدرن ، پول ميان حال و آينده ارتباط برقرار می‌کند، دارای بعد زمانی است و دارای وظيفه چهارمی نيز هست. کارکرد چهارم پول اين است که پول معيار پرداخت‌های تأخيری است. يعنی در معاملات بلندمدت مثل استقراض و اعطای وام، واحدهای پولی مبنا قرار می‌گيرد. براي مثال، وقتی شخصي از يک موسسه مالي وام می گيرد، بايد مقدار بازپرداخت آن در آينده مشخص و تعيين شود .